Hành trình tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những chương sử hào hùng và vĩ đại nhất của dân tộc Việt Nam. Trong suốt chiều dài lịch sử đó, có những cột mốc, những sự kiện mang tính bước ngoặt, định hình tư tưởng và hành động cách mạng của Người. Câu hỏi “Sự kiện nào đánh dấu Nguyễn Ái Quốc bước đầu tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn?” luôn là một đề tài thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới nghiên cứu và công chúng.
Năm 2026, nhìn lại hành trình lịch sử ấy, chúng ta càng nhận thức sâu sắc hơn về tầm vóc tư tưởng của vị lãnh tụ thiên tài. Không có một sự kiện đơn lẻ nào có thể gói gọn toàn bộ quá trình tìm kiếm gian nan và đầy trí tuệ của Người. Tuy nhiên, có những thời điểm, những dấu mốc quan trọng đã soi đường, dẫn lối cho Nguyễn Ái Quốc đi từ chủ nghĩa yêu nước cá nhân đến chủ nghĩa yêu nước có định hướng khoa học, cách mạng.
Cuộc đời bôn ba tìm đường cứu nước
Ngay từ khi còn trẻ, với lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần trách nhiệm cao cả, Nguyễn Tất Thành (sau này là Nguyễn Ái Quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh) đã sớm nhận ra sự bế tắc của các phong trào yêu nước theo các khuynh hướng cũ. Ông không tán thành con đường bạo động của các bậc tiền bối như Phan Bội Châu hay con đường cải cách của Phan Chu Trinh. Từ đó, Người quyết tâm ra đi tìm một con đường cứu nước mới, một con đường có khả năng đưa dân tộc thoát khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp.
Hành trình bôn ba khắp năm châu bốn biển của Nguyễn Ái Quốc bắt đầu từ năm 1911, khi Người rời bến cảng Nhà Rồng trên con tàu Amiral Latouche Tréville. Trong suốt những năm tháng đó, Người đã đi qua rất nhiều quốc gia, châu lục, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa, nhiều hệ tư tưởng khác nhau. Người làm đủ mọi nghề, từ phụ bếp, bồi bàn, thợ máy, đến việc tham gia các hoạt động xã hội, chính trị ở nước ngoài. Chính trong quá trình lao động, đấu tranh và quan sát thực tế, Người đã dần hình thành những nhận thức sâu sắc về bản chất của chủ nghĩa thực dân, về sự áp bức, bóc lột mà các dân tộc thuộc địa phải gánh chịu.
Những trải nghiệm thực tế đó đã giúp Nguyễn Ái Quốc thấy rõ sự bất công, tàn bạo của chủ nghĩa thực dân. Người nhìn thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các nước tư bản phát triển và các nước thuộc địa. Quan trọng hơn, Người nhận ra rằng, để giải phóng dân tộc, cần phải tìm ra một lý luận khoa học, một con đường cách mạng triệt để, phù hợp với xu thế thời đại.
Bước ngoặt lịch sử: Bản Yêu sách của nhân dân An Nam tại Hội nghị Versailles (1919)
Năm 1919, khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất kết thúc, Hội nghị Versailles được triệu tập để giải quyết các vấn đề quốc tế. Lợi dụng cơ hội này, với sự hiểu biết ngày càng sâu sắc về tình hình thế giới và Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc đã soạn thảo Bản Yêu sách của nhân dân An Nam gửi đến Hội nghị. Bản yêu sách gồm 8 điểm, đòi quyền tự do, bình đẳng, quyền dân tộc tự quyết cho nhân dân Việt Nam.
Sự kiện này mang ý nghĩa vô cùng to lớn.
- Đầu tiên, đây là lần đầu tiên Nguyễn Ái Quốc đại diện cho nhân dân Việt Nam, đứng trên trường quốc tế để đấu tranh cho quyền lợi dân tộc. Nó thể hiện ý chí kiên cường, tinh thần bất khuất của dân tộc ta trước kẻ thù xâm lược.
- Thứ hai, Bản Yêu sách đã vạch trần bản chất giả dối của các nước đế quốc, những kẻ tự xưng là văn minh, khai sáng nhưng lại ra sức áp bức, bóc lột các dân tộc thuộc địa.
- Quan trọng nhất, sự kiện này đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc. Qua đó, Người nhận thấy rằng, chỉ đấu tranh bằng các biện pháp ôn hòa, dựa vào lời kêu gọi của các cường quốc là không đủ. Các cường quốc đế quốc không bao giờ tự nguyện trao trả độc lập cho các dân tộc bị trị.
Việc không được các cường quốc phương Tây lắng nghe, không được đáp ứng yêu sách, đã khiến Nguyễn Ái Quốc càng thêm suy tư và trăn trở. Người nhận ra rằng, muốn giải phóng dân tộc, cần phải dựa vào chính sức mình, dựa vào sức mạnh của quần chúng nhân dân, và quan trọng hơn là phải tìm ra một lý luận cách mạng soi đường.
Chủ nghĩa Lênin và con đường cứu nước giải phóng dân tộc (1920)
Sau sự kiện Hội nghị Versailles, Nguyễn Ái Quốc tiếp tục hành trình tìm tòi, nghiên cứu. Năm 1920, Người đọc được tác phẩm
